back back back back

Πτέρυγα Ασθενών

Προειδοποίηση γυναίκας δερματολόγου αφροδισιολόγου. Η πρόταση που μου έκανε ήταν να επισκεφτώ μια παθολόγο στην πτέρυγα των ασθενών με aids στο νοσοκομείο Συγγρού, όπου εργάζεται και η ίδια, για την αποκωδικοποίηση ιατρικών εξετάσεων. Τη δέχτηκα. Η γιατρός με ανήσυχο ύφος, με ρωτάει αν έχω πρόβλημα να πάω εκεί... και προειδοποιητικά μου λέει ότι μπορεί να με κοιτάνε περίεργα όταν θα κατευθύνομαι στο συγκεκριμένο κτίριο. Απαντώ ότι δεν έχω κανένα πρόβλημα. Συνεχίζει σαν να ήθελε να με πείσει για τη σοβαρότητα της κατάστασης. Κάθε μέρα που διέσχιζε τη διαδρομή προς την πτέρυγα, ένιωθε ότι ο θυρωρός την κοιτούσε περίεργα. Μια μέρα γυρνάει και του λέει «δουλεύω εδώ, είμαι γιατρός». Η ίδια με κατέτασσε στους υγιείς, και μου πρόσφερε την ασπίδα ασφαλείας που κουβαλούσε αυτή κάθε μέρα όταν πήγαινε στη δουλεία της... μου ήταν όμως άχρηστη γιατί δεν είχα σκοπό να προστατευτώ από κανέναν ούτε έξω ούτε μέσα στο κτίριο. Δεν θα έμπαινα στη διαδικασία να αποδείξω στο θυρωρό ότι είμαι υγιής αλλά μάλλον μια περήφανη ασθενής. Ο κάθε φαινομενικά αθώος Λόγος είναι ένοχος, γιατί αμέσως κατηγοριοποιεί, υγιής-άρρωστος. Διαλέγεις με τη συμπεριφορά σου ή πληρώνεις γι' αυτή με όλο το κοινωνικό κόστος μιας λάθος επιλογής ή μιας άδικης μοίρας. Ούτε καν η κατηγοριοποίηση, ο Λόγος που κατηγοριοποιούμε. Ο Λόγος που δεν διαχωρίζει απλά για να επικοινωνήσει, αλλά ξεχωρίζει το καλό από το κακό, αποφορτίζει ή φορτίζει την κάθε κατηγορία.

Η γιατρός μιλούσε κυριολεκτικά, ο λόγος της όμως μετέφερε το κακό στην ασθένεια. Μιλάω για τη μεταφορά που στιγματίζει την ασθένεια, τη μεταφορά του κακού που κρύβεται πίσω από συμπεριφορές και λέξεις ή δεν κρύβεται καθόλου. Η γνώση στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν ήταν αρκετή για να απογυμνώσει μια ασθένεια από την βαρύτητα των κοινωνικών ερμηνειών της.

Ο χώρος περιχαράκωσης της ασθένειας. Το νοσοκομείο έχει ιατρεία, εργαστήρια, γραμματείες, γραφεία, χώρους αρχείων. Ακόμη και οι εξετάσεις για aids γίνονται στον ίδιο χώρο με τις υπόλοιπες λειτουργίες. Η θετική διάγνωση σε μεταφέρει αλλού, στην πτέρυγα των ασθενών με aids. Η πτέρυγα αυτή έχει ξεχωριστό κτίριο, ξεχωριστή είσοδο, ξεχωριστό θυρωρό και «ξεχωριστή» φόρτιση. Ο χώρος στιγματίζεται από το στίγμα των ασθενών του. Το θέμα θα μπορούσε να είναι απλά χωροθετικό. Όμως ο συμβολισμός της απομόνωσης, της απομάκρυνσης των ασθενών με aids από τους υπόλοιπους, της μεταφοράς του «κακού» μακριά από την κυριολεξία του αποδεκτού, άρα αληθινού, επαληθεύεται από το φόβο και την καχυποψία απέναντι στους ασθενείς και τη δημιουργία και συντήρηση ενός αόρατου αλλά ισχυρού προστατευτικού ορίου μεταξύ εντός και εκτός πτέρυγας. Το όριο αυτό αναδεικνύει το χάσμα μεταξύ υγείας και αρρώστιας, αποδοχής και στιγματισμού. Περνώντας το, η ατομικότητα συρρικνώνεται, είσαι ασθενής, είσαι υπεύθυνος για την αρρώστια σου και το κόστος δεν είναι μόνο σωματικό. Η αξιοπρέπεια της αρρώστιας σου εκμηδενίζεται από την υπεροψία της υγείας.